پرویزن

یادداشت های اسماعیل رمضانی

تلگرام یا سایه خدا؟!

مرداد۱۷

«اگر تلگرام نباشد، همه چیز مجاز است.» جمله معروف داستایوفسکی را این روزها باید چنین نوشت. آنچنان نقش افشاگرانه تلگرام در جامعه ما پر رنگ شده که گویا برخی ها از آن بیشتر از خدا می ترسند.
اگر ردپای برخی از جنجال ها و بحران های رسانه ای در چندسال اخیر را دنبال کنید به راحتی در می یابید که شبکه های اجتماعی چون تلگرام در آن نقشی بسزا داشته اند. همه چیز از درز یک خبر ساده در فضای شبکه های اجتماعی شروع شده و بعد خیلی از ماجراهای پشت پرده افشا شده، آبروی برخی ریخته و یا مسیر یک پروژه تغییر کرده است.
بسیاری از متخصصان ارتباطات بر این عقیده هستند که توسعه رسانه ها و جریان آزاد اطلاعات یکی از راهکارهای اصلی مقابله با فساد و ایجاد عدالت و برابری است. رسانه ها با توسعه نقش نظارتی خود بر روی نهادهای مختلف در جامعه باعث می شوند تا شفافیت بیشتری ایجاد شده و به عنوان یک عامل بازدارنده جلوی بسیاری از کارشکنی ها و مفاسد را بگیرند. هم اکنون با توسعه رسانه ها از حالت توده ای و جمعی به حالت عمومی و در دسترس به نظر می رسد که این قابلیت هم توسعه یافته است. شبکه های اجتماعی در جهان امروز مظهر نظارت همگانی و گسترده و انتقال گسترده قدرت رسانه ای به توده های مردم و عموم مخاطبان هستند. در این حالت توزیع قدرت رسانه ای از حالت عمودی خارج شده و پیشرفت افقی می یابد. بدین ترتیب می توان امیدوار بود تا هر فردی در جامعه امروز با بهره گیری از شبکه های اجتماعی بتواند نقش نظارت و بازدارندگی رسانه های جمعی دیروز را تا حدودی به تنهایی ایفا نماید. اما آیا این توسعه نقش های رسانه ای لزوما همیشه مثبت و کارآمد عمل می کند؟
متاسفانه در بسیاری از جوامع امروز توسعه چنین نقشی به آنومی اجتماعی منجر شده است. مشکل هم اینجاست که داشتن هر نوع قدرت و توانایی ظرفیت خاص خودش را می خواهد. داشتن بمب اتم مهم نیست، مهم ساختارهایی است که بتواند داشتن این نوع قدرت و توانایی را کنترل کند وگرنه تیغ تیزی می شود در دست زنگی مست. اول باید اسب سواری را یاد گرفت و سپس اسب را در اختیار عموم مردم قرار داد. شبکه های اجتماعی هم اکنون گاهی خود به اسبی افسار گسیخته تبدیل می شود که به جای اینکه ما را به مقصد برساند، بر زمین می کوبد.
تلگرام ما را می ترساند که دست از پا خطا نکنیم. دانش آموزمان را کتک نزنیم. گرانفروشی نکنیم. از چراغ قرمز عبور نکنیم. در محل کار با ارباب رجوع بدرفتاری نکنیم. خلاصه اینکه کار بد نکنیم چون همیشه چشم و گوشی هست که ممکن است خطای ما را ببیند و بشنود و آن را جار بزند. گویا اگر تلگرام هم مثل خدا اگر نباشد همه چیز مجاز می شود اما فرق خدا و ساخته دست بنده خدا در این است که او دانای کل است و ستارالعیوب. می داند روزی همه اسرار فاش می شود و اکنون مصلحت آن است که عیوب پوشانده شود. و ما بندگان ناچیز گاهی جز منفعت خود هیچ نمی بینیم.

پی نوشت: این یادداشت در ستون هفتگی سواد رسانه ای، روزنامه همشهری در روزهای چهارشنبه منتشر شده است.

در دسته : ارتباطات

آدرس ایمیل شما منتشر نمیشود

وب سایت آزمایشی

متن دیدگاه شما :